Catch Mekong

Xâm nhập nước mặn và những biến động trong hệ sinh thái tại đồng bằng sông Cửu Long: Hiện trạng, ảnh hưởng của khu vực thượng nguồn và những diễn biến trong tương lai

Duration

03/2017-12/2019

Catch Mekong – Quan trắc sông bằng vệ tinh và cảm ứng
Quản lý tổng hợp nguồn tài nguyên nước – Từ nghiên cứu tới ứng dụng thực tiễn (IWRM)

Dân cư vùng đồng bằng sông Cửu Long, Việt nam đang đối mặt với hàng loạt thách thức và một tương lai ngày càng bất ổn liên quan tới nguồn nước. Bên cạnh hiện tượng biến đổi khí hậu thì sự phát triển tại các vùng lưu vực sông, như việc xây dựng các đập nước và những thay đổi trong việc sử dụng đất và nguồn nước là nguyên nhân cho những vấn đề trên. Những biến đổi tại khu vực này tạo điều kiện gia tăng quá trình xâm nhập mặn vốn khó kiểm soát tại khu vực ven biển. Đặc biệt vào mùa khô dưới tác động triều cường, nước biển lấn vào hệ thống sông ngòi, kênh rạch và các nguồn nước ngầm ven biển. Các nguồn nước ngọt và nước ngầm vốn đã hạn hẹp lại bị nhiễm mặn nên chỉ có thể sử dụng một cách hạn hẹp cho nông ngư nghiệp và sinh hoạt. Thêm vào đó việc xây dựng hàng loạt đập nước dẫn đến sự xói lở và sụt lún nhanh do lớp trầm tích và phù sa giảm mạnh. Sự kết hợp này cùng hiện tượng nước biển dâng do biến đổi khí hậu sẽ là thách thức lớn cho vùng châu thổ.

Mục đích của dự án Catch-Mekong là tìm hiểu những vấn đề còn bỏ ngỏ cũng như xác định những vấn đề then chốt ở vùng châu thổ thông qua nghiên cứu đa ngành và ứng dụng công nghệ mới cho phép viễn thám và sử dụng hệ thống cảm ứng theo dõi các khu vực nước – đặc biệt trong điều kiện có những biến đổi lớn ở khu vực thượng lưu. Trong khuôn khổ của dự án những trạm đo tự động mới không phụ thuộc vào nguồn cấp năng lượng sẽ được thiết kế và lắp đặt tại chỗ để quan trắc và thường xuyên phân tích chất lượng nước mặt và nước ngầm. Bên cạnh những số liệu đo thủy văn, quá trình thu nhập dữ liệu sẽ được bổ sung bằng công nghệ quan trắc hiện đại nhất từ hệ thống vệ tinh. Trên cơ sở những dữ liệu thu nhập được và nhờ các mô hình thủy động học có thể giải đáp những vấn đề còn bỏ ngỏ về sự xâm nhập mặn, hiện tượng sạt lở bờ sông, các vùng ven biển cũng như những yếu tố bất định khác.

Bên cạnh việc giải đáp các vấn đề đặt ra cho công tác nghiên cứu, dự án còn hướng đến phát triển một hệ thống thông tin môi trường mở về lưu vực sông Cửu Long, gọi là “kho tri thức về sông Cửu Long” (Mekong Knowledge Hub) trên cơ sở tập hợp tư liệu và những thông tin từ các công trình hợp tác nghiên cứu Việt Đức trên nhiều lĩnh vực về sông Cửu Long trong hơn chục năm qua. Qua đó cải thiện sự hợp tác khu vực của các tổ chức khác nhau ở Việt nam phục vụ cho mục đích phát triển bền vững tài nguyên đất và nước tại đồng bằng sông Cửu Long cũng như hỗ trợ đắc lực trong quá trình kế hoạch hóa các chương trình quốc gia và quốc tế.